Akne
Akne

Akne – Sivilce Nedir? Neden Olur ve Nasıl Geçer?

NEDENLERİ

Akne, kıl folikülleri olarak bilinen ciltteki küçük deliklerin tıkanmasıyla oluşur. Cilt yüzeyininin yakınında yer alan, küçük bezlere sebasöz bezler denir. Bu sebasöz bezler, ciltte tek bir kılın çıktığı küçük saç köklerine bağlı bulunur. Yağ bezleri saçı ve cildi yağlayarak kurumasını engeller ve sebrum adındaki yağlı madde ile sağlar. Bezler eğerki fazla şekilde sebrum üretirse akne oluşur. Bu çok üretilen sebrum ve deri kalıntıları karışır ve kıl folikülünde tıkaç görevi görür. Eğerki cilt yüzeyindeki bir folikül tıkanırsa dışa doğru şişer ve orada beyaz bir nokta oluşumunu sağlar. Alternatif olarak, tıkanan folikül cilde açılarak siyah nokta oluşturabilir. Ciltte yaşayan ve herhangi bir zararı olmayan bakteriler, tıkalı foliküllerde enfeksiyona yol açar.

Testosteron

Ergenlik çağında ortaya çıkan, testosteron adı verilen bir hormonun düzeylerinin artmasıyla, gençlerde aknenin tetiklendiği düşünülmektedir. Hormon, erkeklerde penis ve testislerin büyümesini ve gelişmesini teşvik etmede, kızlarda kas ve kemik gücünü korumada önemli bir rol oynar. Yağ bezleri hormon düzeylerine ciddi düzeyde duyarlılık gösterebilir. Testesteron seviyesi arttığında ciltte üretilen sebrum oranının da arttığı düşünülmektedir.

Ailelerde sivilce

Akne ailelerde de olabilir. Anne ve babanızda sivilce varsa çok yüksek ihtimalle sizdede sivilce olacaktır. Bir tarama çalışmasında anne ve babada sivilcelenme olduysa çocuklardada şiddetli düzeyde sivilcelenme olacağını yazmıştır. Ayrıca ergenlik sivilcesi için en az bir ebeveynde ergenlik sivilcesi olduysa muhtemelen çocuklarda ergenlik düzeyine geldiklerinde sivilcelenmenin olacağı yazmıştır.Hatta ve hatta sivilcelerin çıktığı yer bile aynı olma olasılığı çok yüksektir.

Kadınlarda sivilce

Kadın yetişkinlerde sivilceye sahip olma olasılığı erkeklerden daha fazladır. Erişkin akne vakalarının çoğu kadınların hormonel düzeylerinin adet dönemlerinde çok değişiklik göstermesi kaynaklıdır.

Bu zamanlar şunları içerir:

Adet dönemleri – bazı kadınlarda adet dönemlerinden hemen önce akne patlaması görülür
Hamilelik – çoğu kadının bu dönemde, genellikle hamileliğinin ilk 3 ayında sivilce semptomları vardır.
Polikistik yumurtalık sendromu – akne, kilo alımı ve yumurtalık içinde küçük kist oluşumuna neden olabilen yaygın bir durum.

Diğer tetikleyiciler

Akne alevlenmesinin diğer olası tetikleyicileri şunları içerir:

Bazı kozmetik ürünler – eskiden ürünlerde denetleme olmadığı için akne riski fazla idi. Fakat artık bu risk düştü. (komedojenik olmayan)

Bazı ilaçlar – steroid ilaçlar, lityum (depresyon ve bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılır) ve epilepsiyi tedavi etmek için kullanılan bazı ilaçlar
Sürekli olarak akne olan cilt bölgesini etkileyen giyisiler giymek
Çok fazla sigara tüketmek

Akne
Akne

Akne efsaneleri

En yaygın cilt rahatsızlıklarından biri olmasına rağmen akne aynı zamanda en az anlaşılanlardan biridir. Bununla ilgili birçok efsane ve yanlış kanı var:

‘Sivilceye kötü beslenme neden olur’
Şimdiye kadar yapılan araştırmalarda, sivilceye neden olan herhangi bir gıda bulamadı. Sağlıklı, dengeli beslenmek tavsiye edilir çünkü kalbiniz ve genel sağlığınız için iyidir.

‘Akne, kirli cilde ve kötü hijyene sahip olmaktan kaynaklanır’
Akneyi tetikleyen biyolojik reaksiyonların çoğu yüzeyde değil, cilt altında meydana gelir, bu nedenle cildinizin temizliğinin sivilcenize etkisi yoktur. Günde iki defadan fazla yüz yıkamak cildin daha kuru olmasına ve tahriş olmasına neden olabilir.

‘Siyah noktaları, beyaz noktaları ve lekeleri sıkmak sivilcelerden kurtulmanın en iyi yoludur’
Bu aslında semptomları daha da kötüleştirebilir ve iz bırakabilir.

‘Cinsel ilişkiler sivilcenin artmasına neden olur’
Kesin bir tanı yoktur. Cinsel ilişki sivilcelenmeyi etkilemez.

‘Güneşlenmek, şezlonglar ve güneşlikler sivilce semptomlarını iyileştirmeye yardımcı olur’
Güneşlenmek ve uzun süre şezlonglarda yatmak akneyi tedavi ettiğine dair herhangi bir kanıt malesef yoktur. Hatta derideki harabiyeti arttırdığı için daha ciddi sonuçlarla karşılaşılabilir.

‘Akne bulaşıcıdır’
Sivilce başkalarına bulaşamaz

TANI

Aile doktor, cildinize bakarak sivilceyi teşhis edebilir.Bu tüm vücutta siyah nokta, kırmızı noduller gibi cilt sivilcelenmelerini içerir. Bu muayene sivilcenizin ne kadar şiddetini nerede çözülebileceğini ve nereye gitmeniz gerektiğini söylemek için yeterli olacaktır.
Aknenin ciddiyeti genellikle şu şekilde sınıflandırılır:

Hafif – çoğunlukla beyaz nokta ve siyah nokta, birkaç papül ve püstül ile
Ilımlı – Siyah noktalar ve beyaz uçlarla beraber papüller ve pastüller bulunur.
Şiddetli – Yara ve yara izleri olur. Papüller ve pastüller bulunur fakat çok büyüktür. Bir diğer problem ise kistler bulunabilir.

Hafif sivilce için, tavsiye almak için bir eczacı ile konuşmalısınız. Orta veya şiddetli sivilce için, bir pratisyen hekimle konuşun.

Kadınlarda akne

Yetişkin kadınlarda akne aniden başlarsa, hormonal bir dengesizliğin belirtisi olabilir, özellikle de aşağıdaki gibi başka semptomlarla birlikte görülüyorsa:

Aşırı vücut kılı (hirsutizm)
Düzensiz veya hafif dönemler

Polikistik over sendromu yani PCOS hormonal dengesilik yapar. PCOS kan testlerinde ve Ultrasound ile de teşhisi yapılır.

TEDAVİ

Aknede tedavi sivilcenin şiddetinin büyüklüğüne bağlıdır. Akne semptomlarının iyileşmesi birkaç ay sürebilir. Yalnızca birkaç siyah nokta, beyaz nokta ve lekeniz varsa, bir eczacı size bunları reçetesiz satılan jeller veya benzoil peroksit içeren kremlerle (topikal tedaviler) nasıl başarılı bir şekilde tedavi edeceğiniz konusunda tavsiyede bulunabilir.
Sivilceniz orta veya şiddetli ise ya da eczanenizden aldığınız ilaç işe yaramadıysa, önce aile hekimine, onun yönlendirmesiylede dermatolojiye gitmeniz gerekmektedir.

Akne tedavisinde kullanılabilecek reçeteli ilaçlar şunları içerir:

Topikal retinoidler
Topikal antibiyotikler
Azelaik asit
Antibiyotik tabletler
Kadınlarda kombine oral kontraseptif hap

Şiddetli sivilceniz varsa, doktorunuz sizi cilt rahatsızlıklarının tedavisinde bir uzmana (dermatolog) sevk edebilir.

Hormonal tedaviler ve doğum kontorl ilaöları ile kadınlarda sivilce tedavisinde kullanılabilir. Fakat sadece progestojen içeren hap veya kontraseptif implant sivilcelenmeyi dahada şiddetlendirebilir. Bu tarz tedaviler ortalama olarak 2 ila 3 ay da etkisini gösterir.

Çoğu insan bu ilaçları erkenden bırakmaktadır. Fakat sabırlı olursa etkisini hızlı biçimde görecektir.

Topikal tedaviler (jeller, kremler ve losyonlar)

İlaç dışı tedaviler

Akne için çeşitli tedaviler ilaç içermez.

Bunlar şunları içerir:

Komedon çıkarıcı – siyah noktaları ve beyaz noktaları temizlemek için kullanılabilecek küçük kalem şeklinde bir alet
Kimyasal peeling – yüze kimyasal bir solüsyon uygulandığında cildin soyulmasına ve yeni cildin yerine geçmesine neden olur
Fotodinamik terapi – akne semptomlarını iyileştirmek için cilde ışık uygulandığında

Ancak bu tedaviler işe yaramayabilir ve rutin olarak önerilemez.

Akne ve diş macunu

Birçok web sitesinde bulunan bir iddia, diş macununun tek tek lekeleri kurutabileceğidir
Diş macunu antibakteriyel maddeler içermesinin yanı sıra cildinizi tahriş edip zarar verebilecek maddeler de içerir. Diş macununun bu şekilde kullanılması tavsiye edilmez. Eczacılardan veya pratisyen hekimlerden çok daha etkili ve daha güvenli tedaviler mevcuttur.